1 ... 4 5 6 7 8 9 10 11 ... 14

10: MAVZU;ENG BUYUK JASORAT BU MA’NAVIY JASORAT - Navbahor engil sanoat kasb-hunar kolleji

bet8/14
Sana28.06.2017
Hajmi0.71 Mb.

10: MAVZU;ENG BUYUK JASORAT BU MA’NAVIY JASORAT.


Reja:

3. Eng buyuk jasorat – bu ma’naviy jasorat.

4. Tabiat va tarix qonunlarini chuqur anglash – ma’naviy jasorat.

5. Ma’naviy jasorat qahramonlikdir.


Ushbu kitobning oldingi boblarida biz ma’naviyatning mazmun-mohiyati, uni shayushantira-digan asosiy omillar, ma’naviy va moddiy hayot uyg‘unligi, yurtimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarning ma’naviy mezonlari haqida, shuningdek, bugungi globallashuv davrida ma’naviy olamimizni turli salbiy ta’sir va tahsidlardan asrash va himoya qilish bilan bog‘-liq muammolar xususida batafsil to‘xtalib o‘tdik.

SHuni alohida ta’kidlash kerakki, har qaysi inson va jamiyatning ma’naviy dunyosiga aynan shunday ko‘z bilan qarash, odamni ongli yashash-ga, etuklikka chorlaydigan bunday beqiyos qudrat manbaining hayotimizdagi o‘rni va ahamiyatini chuqur va atroflicha taxlil qilish muhim bir haqiqatni, ya’ni yuksak ma’naviyat — engilmas kuch ekanini anglatadi va tasdiklaydi.

SHu o‘rinda tabiiy bir savol tug‘iladi: ma’-naviyatni chindan ham ana shunday qudratli kuch-ga aylantirish uchun biz qanday masalalarga bi-rinchi galda e’tibor berishimiz, qanday ishlar-ni amalga oshirishimiz zarur?

Ma’naviyat haqida har qancha da’vatlar, muhim nazariy fikrlar bildirilmasin, agar ularni jamiyat ongiga singdirish uchun doimiy ish olib bormasak, bu boradagi faoliyatimizni har to-monlama puxta o‘ylangan tizimli ravishda tashkil etmasak, tabiiyki, biz ko‘zlangan maqsadga eri-sholmaymiz, ya’ni, inson qalbiga yo‘l topolmaymiz.

SHuning uchun ham biz bugungi kunda ta’lim-tarbiya sohasidan boshlab, matbuot, televidenie, Internet va boshqa ommaviy axborot vositala-ri, teatr, kino, adabiyot, musiqa, rassomlik va haykaltaroshlik san’atigacha, bir so‘z bilan ayt-ganda, insonning qalbi va tafakkuriga bevosita ta’sir o‘tkazadigan barcha sohalardagi faoliya-timizni xalqning ma’naviy ehtiyojlari, zamon talablari asosida yanada kuchaytirishimiz, yangi bosqichga ko‘tarishimiz zarur.

Ayniqsa, barcha davrlarda ham g‘oyat murakkab va mas’uliyatli bo‘lgan bu ishlarni o‘z zimmasiga olgan, eski qoliplardan voz kechib, bu sohada yangi yo‘llarni ochib berayotgan, odamlarning dunyoqa-rashini yanada boyitish uchun tinimsiz mehnat qilayotgan fidoyi insonlarning bir qarashda ko‘zga tashlanmaydigan, lekin katta qunt, bilim va tajribani talab qiladigan intilish va ama-liy harakatlarini keng qo‘llab-quvvatlashimiz, ularning samarali natijalarga erishishi uchun har tomonlama sharoit yaratib berishimiz lozim.

Bu haqda gapirganda, shuni ta’kidlash joiz-ki, ana shu soha vakillari, ya’ni o‘qituvchi vamurabbiylar, yozuvchi va jurnalistlar, kino va teatr ahli, musiqachilar va rassomlar, umuman, ziyolilarimiz xalqimiz uchun yangicha voqelik bo‘lmish bozor iqtisodiyotiga o‘tish davrida ja-miyat oldidagi ma’naviy burchini chuqur his et-gan holda, o‘z iste’dod va mahoratini ayamasdan astoydil mehnat qilmoqda.

Barchamizga ayonki, inson qalbiga yo‘l avvalo ta’lim-tarbiyadan boshlanadi. SHuning uchun qachonki bu haqda gap ketsa, ajdodlarimiz qol-dirgan bebaho merosni eslash bilan birga, ota-onalarimiz qatori biz uchun eng yaqin bo‘lgan yana bir buyuk zot — o‘qituvchi va murabbiylarning olijanob mehnatini hurmat bilan tilga olamiz.

Biz yurtimizda yangi avlod, yangi tafakkur so-hiblarini tarbiyalashdek mas’uliyatli vazifa-ni ado etishda birinchi gadda ana shu mashaqqatli kasb egalariga suyanamiz va tayanamiz, ertaga o‘rni-mizga keladigan yoshlarning ma’naviy dunyosini shakllantirishda ularning xizmati naqadar be-qiyos ekanini o‘zimizga yaxshi tasavvur qilamiz.

Bu yorug‘ olamda har bir odam o‘zining mehri-bon ota-onasiga, ustoz va muallimlarga nisba-tan hamisha minnatdorlik tuyg‘usi bilan yashay-di. Inson o‘z umri davomida qanday yutuq va na-tijalarga erishmasin, qaerda, qanday lavozimda ishlamasin, maktab dargohida olgan ta’lim-tar-biyasi uning etuk shaxs va malakali mutaxassis bo‘lib shakllanishida ulkan ahamiyatga ega ekani shubhasiz. Muxtasar aytganda, maktab degan ulug‘ dargoh-ning inson va jamiyat taraqqiyotidagi hissasi va ta’sirini, nafaqat yoshlarimiz, balki butun xalqimiz kelajagini hal qiladigan o‘qituvchi va murabbiylar mehnatini hech narsa bilan o‘lchab, qiyoslab bo‘lmaydi.

SHu nuqtai nazardan qaraganda, ma’rifatpar-var bobolarimizning fikrini davom ettirib, agarki dunyo imoratlari ichida eng ulug‘i maktab bo‘lsa, kasblarning ichida eng sharaflisi o‘qituv-chilik va murabbiyliqdir, desak, o‘ylaymanki, ayni haqiqatni aytgan bo‘lamiz. CHindan ham, o‘qituvchi nainki sinf xonasiga fayz va ziyo olib kiradigan, balki ming-minglab murg‘ak qalblarga ezgulik yog‘dusini baxsh etadigan, o‘z o‘quvchilari-ga haqiqatan ham hayot maktabini beradigan mo‘‘tabar zotdir. Ona tilimizda «maktab ko‘rgan», «maktab yaratgan» degan chuqur ma’noli iboralar-ning mavjudligi ham bu muqaddas dargohning, zahmatkash o‘qituvchi mehnatining davlat va ja-miyat hayotida qanchalik muhim o‘rin tutishidan dalolat beradi.

Biz yurtimizda 1 oktyabr sanasini O‘qituv-chilar va murabbiylar kuni sifatida umumxalq bayrami deb e’lon qilganimizning chuqur ma’-nosi bor, albatta.

Bu bayram avvalo o‘zining bilim va tajri-basi, iste’dod va mahorati, insoniy fazilat-larini, ko‘z nuri va qalb qo‘ri, butun borlig‘ini ayamasdan, ma’rifat yo‘lida beminnat xizmatqiladigan ustoz va murabbiylarimizga nisba-tan xalqimizning azaliy hurmat-ehtiromining yaqqol namunasidir.

YAngi jamiyat bunyodkori bo‘lmish yangi inson-ni tarbiyalashda hozirgi paytda mahallalarimiz-da samarali faoliyat olib borayotgan, bu noyob tuzilmani tom ma’noda o‘zini o‘zi boshqarish ido-rasiga aylantirishga katta hissa qo‘shib kelayot-gan mahalla oqsoqollari va faollari, fuqarolar yig‘inlarining diniy ma’rifat va ma’naviy-axloqiy masalalar bo‘yicha maslahatchilarining ijobiy ta’siri tobora ortib bormoqsa. Aynan ana shu insonlarning odamlar ko‘ngliga yo‘l to-pib, ularning dardu tashvishiga sherik bo‘lib, o‘z vaqtida berayotgan amaliy yordamlari, to‘g‘ri va o‘rinli maslahatlari tufayli oila va mahal-la muhitida, butun diyorimizda tinchlik va oso-yishtalik, o‘zaro mehr-oqibat tuyg‘ulari kuchayib borayotganini el-yurtimiz yuksak qadrlaydi. Ayniqsa, yosh yigit va qizlarimizning mustaqil hayotga kirib borishi, yosh oilalarning jamiyat-dan o‘ziga munosib o‘rin topishida bu fidoyi va mehribon, jonkuyar odamlarning qanchalik muhim rol o‘ynayotganini hurmat bilan e’tirof eti-shimiz lozim.

Jamiyatimiz ma’naviyatini yuksaltirish bi-lan bog‘liq jarayonlarning murakkab tomoni shun-daki, bugungi kunda boshimizdan kechirayotgan ij-timoiy-siyosiy taraqqiyot yo‘lida uchraydigan juda ko‘p muammolarni ham nazariy, ham ama-liy jihatdan faqat o‘z kuchimiz va salohiyati-mizga tayanib hal etishga to‘g‘ri kelmoqsa.

SHu maqsadsa mustaqillikning dastlabki kun-laridan boshlab yurtimizda amalga oshirilayot-gan keng ko‘lamli ishlarning amaliy natijasi o‘laroq, adabiyot va san’at, madaniyat, matbuot so-hasi mafkuraviy tazyiqdan butunlay xalos bo‘lga-nini qayd etish joiz. Har qanday ijod namuna-si, badiiy asar sinfiy bo‘lishi va qandaydir g‘oyaga, kommunistik mafkura manfaatlariga xizmat qilishi kerak, degan qarashlar bugun o‘tmishga aylandi. Erkin ijod uchun, milliy qad-riyatlarimiz va boy ma’naviyatimizni, xalqi-miz tarixini, uning bugungi sermazmun hayoti-ni to‘laqonli va haqqoniy aks ettirish uchun za-rur sharoitlar yaratildi.

Bugungi kunda o‘z hayotini ana shunday mas’u-liyatli sohaga bag‘ishlagan ko‘plab iste’dod so-hiblari yurtimizda yangi hayot, yangi jamiyatning ma’naviy asoslarini mustaxkamlash, komil in-sonni tarbiyalash yo‘lida munosib hissa qo‘shib kelmoqda. Ayniqsa, hozirgi vaqtda dunyoda ku-chayib borayotgan turli ma’naviy taxdidlarning oldini olish, «ommaviy madaniyat»ning zarar-li ta’siridan farzandlarimizning ongu tafak-kurini himoya qilishda ilmu fan va madaniyat jamoatchiligi, ijod ahlining o‘rni va roli to-bora ortib bormoqda.

Nega deganda, bizning milliy ruhimiz va ta-biatimizga yot va begona bo‘lgan ana shunday «ma-daniyat» namunalarini faqat tanqid va inkorqilish yoki ularni taqiqlash bilan biron nati-jaga erishib bo‘lmaydi. Bunday xatarlardan hayoti-mizni asrash, ma’naviy bo‘shliqqa yo‘l qo‘ymas-lik uchun avvalambor ezgu insoniy g‘oyalar va yuksak mahorat bilan yaratilgan asarlar orqali xalqimizning madaniy saviyasini yuksaltirish, boshqacha aytganda, bugun jahon maydonida yuz berayotgan keskin aql-zakovat va iste’dod muso-baqasida bellashuvga qodir bo‘lishimiz shart.

SHu nuqtai nazardan qaraganda, hozirgi payt-da hayotimizni elektron axborot vositalari, xu-susan, televidenie va radiosiz umuman tasavvur etib bo‘lmaydi. Bugungi kunda ular bir vaqtning o‘zida ham axborot maydoni, ham ijtimoiy-siyo-siy, ma’naviy-ma’rifiy minbar, shu bilan birga, insonga madaniy, badiiy-estetik oziq beradigan va hordiq chiqaradigan makon vazifa-sini bajarmoqda, desak, xato bo‘lmaydi.

SHu sababli o‘tkir ta’sir kuchiga ega bo‘lgan televidenie va radio sohasini izchil taraqqiy ettirish jamiyatning doimiy e’tibor markazi-da bo‘lishi tabiiy. Hozirgi kunda mamlakatimiz-dagi asosiy milliy tele-radiokanallar aholi-ning xolis va haqqoniy axborotga ega bo‘lish huquqini ta’minlash, yurtdoshlarimizning ma-daniy saviyasi, bilim va dunyoqarashini oshirish, qadimiy an’analarimiz, tarixiy merosimizni asrab-avaylash va rivojlantirish, shu bilan bir-ga, fuqarolarimiz ongida demokratik qadriyat-lar, grajdanlik pozitsiyasini shakllantirish, yosh avlodni vatanparvarlik va umuminsoniy qadri-yatlarga hurmat ruhida tarbiyalash yo‘lida muno-sib xizmat qilayotganini ta’kidlash kerak.

Ayni vaqtda hali bu sohada oldimizda amalga oshirishimiz zarur bo‘lgan ko‘pgina maqsadlar turganini ham aytish lozim. Avvalo, televide-nieni davlat va jamiyatimizni bamisoli bir ko‘prikdek bog‘lab turadigan jonli muloqot vo-sitasiga aylantirish, efir orqali bugungi kun-ning dolzarb muammolarini ko‘proq aks ettirish, jamoatchilik fikrini shakllantirish, fuqaro-larimizning ijtimoiy faolligini kuchayti-rish, har qaysi insonning o‘z mustaqil fikri-ni ifoda etishiga imkon berish, turli ijti-moiy toifa va guruhlarning qiziqish va inti-lishlari, hayotiy manfaatlarini yoritib borish masalalariga alohida e’tibor qaratish zarur.

Hozirgi davrda matbuot, ommaviy axborot vo-sitalari shunday qudratli kuchga aylanmoqsaki, o‘z kelajagini o‘ylaydigan har qaysi xalq va mil-lat buni sezmasligi, his etmasligi mumkin emas.

SHu sababli ham ommaviy axborot vositala-rini zamon talablari asosida rivojlantirish, matbuot va so‘z erkinligi prinsiplarini amalda ta’minlashga erishish, matbuotda tanqid ruhini kuchaytirish biz uchun eng muhim maqsadlardan biri bo‘lib qolmoqsa.

Jahon miqyosida voqealar shiddat bilan kecha-yotgan bir paytda zamonaviy axborot-kommuni-katsiya texnologiyalaridan, Internetning beqiyos imkoniyatlaridan keng foydalanishga tayyor bo‘-lish matbuot, axborot va media tarmoqlari, jum-ladan, televidenie va radio sohasida xizmat qilishga o‘zini bag‘ishlagan, etuk mutaxassis bo‘lishga ahd qilgan va bu sohada o‘z kelajagini ko‘rmoqchi bo‘lgan ommaviy axborot vositalari xodimlarining faoliyat mezoniga aylanishi za-rurligini barchamiz yaxshi anglaymiz.

Bugungi kunda har qaysi matbuot xodimi kasb mahoratini egallash bilan birga, o‘z hayotiy prinsiplariga ham ega bo‘lishi, haqiqat uchun kurashishga intilishi, shu yo‘lda qat’iyat va shi-joat ko‘rsatishi, lo‘nda qilib aytganda, vijdon amri bilan yashashini zamonning o‘zi talab qil-moqda.

Insonni, uning ma’naviy olamini kashf etadigan yana bir qudratli vosita borki, u ham bo‘lsa, so‘z san’ati, badiiy adabiyotdir. Adabiyot-ning insonshunoslik deb, shoir va yozuvchilar-ning esa inson ruhining muhandislari, deb ta’-riflanishi bejiz emas, albatta.

Xalqimiz orasidan mana shu g‘oyat mashaqqat-li sohaga butun hayoti va noyob iste’dodini ba-g‘ishlab, adabiyotimiz xazinasidan munosib o‘rin egallagan o‘lmas asarlar yaratgan buyuk so‘z san’at-korlari — ularni barchasining nomlarini zikr etish, albatta, ko‘p vaqtni talab qilgan bo‘lur edi — etishib chiqqani bilan barchamiz haqli ra-vishda faxrlanamiz.

Adabiyot, so‘z san’ati azaldan xalq qalbining ifodachisi, haqiqat va adolat jarchisi bo‘libkeladi. Xususan, mustaqillik yillarida yurti-mizda ma’naviyatimizning g‘oyat muhim va uzviy qismi bo‘lgan adabiyotni rivojlantirshl, shoir va yozuvchilarimizning ezgu mehnatini qadrlash va munosib rag‘batlantirish bo‘yicha amalga oshi-rilayotgan ishlar o‘z hosilini berayotgani, badi-iy adabiyotimiz mavzular ko‘lami jihatidan ham, janrlar nuqtai nazaridan ham rang-barang bo‘-lib borayotgani, adabiyot maydonida yangi-yangi nomlar paydo bo‘layotgani kitobxon xalqimizni albatta quvontiradi. Bularning barchasi milliy tiklanish jarayonlari qalam ahlining ijodiy izlanishlari uchun qanday katta ufqpar ochib ber-ganini yana bir bor ko‘rsatadi. Deylik, hozirgi paytda tarixiy mavzuni yoritishda — bu Imom Bu-xoriy yoki Imom Termiziy bo‘ladimi, Jalolid-din Manguberdi yoki Amir Temur siymosini yara-tish bo‘ladimi, olis va yaqin o‘tmishimizning hali ochilmagan sahifalarini aks etgirish bo‘ladimi — buyuk ajdodlarimizning ibratli hayot yo‘li tas-virlangan ko‘plab asarlar dunyoga kelmoqsa.

Sovet mafkurasi hukmron bo‘lgan zamonlarda bu haqda so‘z ochish, ko‘hna va boy tariximizga bun-day munosabatda bo‘lish «tarixni ideallashti-rish» deb tanqid qilinib, tazyiq o‘tkazib kel-ganini o‘sha davrlarni boshidan kechirgan, kom-munistik mafkura jabrini tortgan yoshi ulug‘ adiblarimiz albatta yaxshi eslaydilar.

Hammamiz yaxshi tushunamiz — adabiyotda ta-rixiy haqiqatni tiklash bilan birga, xalqimizadiblarimizdan bugungi kunimiz haqida, zamo-namiz qaxramonlari haqida yangi-yangi asarlar kutayotgani tabiiydir. Keyingi yillarda ana shunday ruh bilan yo‘g‘rilgan bir qancha she’riy asarlar paydo bo‘layotganini mamuniyat bilan ta’-kidlash joiz.

Ishonamizki, yozuvchi va dramaturglarimiz ham bugungi avlodlarning fidokorona mehnati, bun-yodkorlik salohiyati, zamondoshlarimizning ma’-naviy-ruhiy dunyosi, hayotga kirib kelayotgan va hal qiluvchi kuchga aylanayotgan yoshlarimizning pok orzu-intilishlari o‘zining teran badiiy ifodasini topgan yangi asarlar bilan xalqi-mizni xushnud etadilar.

Bugungi kunda xalqaro hamjamiyat safidan munosib va mustahkam o‘rin egallab borayotgan O‘zbekistonimizga, uning tarixan qisqa davrda qo‘lga kiritgan ulkan marralariga, el-yurtimiz-ning ma’naviy ildizlari, urf-odat va an’ana-lariga, bir so‘z bilan aytganda, o‘zbek xarak-teri, o‘zbek tabiatiga butun dunyoda qiziqish va hurmat tobora ortib bormoqda. Tabiiyki, uzoq-yaqindagi xorijiy do‘stu birodarlarimiz, jahon jamoatchiligi eng avvalo bizning zamonaviy adabiyotimiz va san’atimiz orqali o‘zlarini qiziqtiradigan ana shunday savollarga javob topishni istaydi.

Keyingi yillarda milliy adabiyotimizning eng yaxshi namunalarini chet tillarga tarjima qilish va shu asosda xalqimizning hayot tarzi va insoniy fazilatlarini keng namoyish etish bo-rasida ham katta imkoniyatlar paydo bo‘lmoqda. Lekin, afsuski, bu masalada biz hali-beri ko‘zga ko‘rinadigan amaliy natijalarga erisha olgani-miz yo‘q.

Ilgari o‘zbek adabiyotining namunalarini boshqa tillarga tarjima qilish asosan uchinchi til, ya’ni rus tili orqali amalga oshirilar edi. Bu borada qilingan katta ishlarni munosib ba-holagan holda, endilikda adabiyotimizning eng etuk asarlarini bevosita ona tilimizdan g‘arb va sharq tillariga tarjima qilishga qaratilgan ishlarni kuchaytirishimiz zarur. Buning uchun xo-rijiy tillarni, adabiyot va badiiy tarjima san’atining nazariy va amaliy jihatlarini har tomonlama puxta egallagan mutaxassislarni tay-yorlash imkoniyatlari bizda mavjud.

Uzoq yillar davomida o‘zbek adabiyotini to‘g‘ri-dan-to‘g‘ri ona tilimizdan tarjima qilib kel-gan chet ellik tarjimonlar bilan birga, mamla-katimiz oliy o‘quv yurtlarida ta’lim olayotgan iste’dodli o‘g‘il-qizlarimizni mana shu mashaq-qatli, ayni paytda olijanob ishga jalb etish, bu masalaning echimi bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan tashkiliy-amaliy vazifalarni hal qili-shimiz maqsadga muvofiq bo‘lur edi.

Agar biz O‘zbekistonimizni dunyoga tarannum etmoqchi, uning qadimiy tarixi va yorug‘ kela-jagini ulug‘lamoqchi, uni avlodlar xotirasida boqiy saqlamoqchi bo‘lsak, avvalambor buyuk yozuv-chilarni, buyuk shoirlarni, buyuk ijodkorlarnitarbiyalashimiz kerak. Nega deganda, ulug‘ adib CHo‘lpon aytganidek, adabiyot yashasa — millat yashaydi.

Insonning ruhiy kamoloti haqida gapirar ekanmiz, albatta bu maqsadga musiqa san’atisiz erishib bo‘lmaydi. Xalqimiz hayotida musiqa azal-dan beqiyos o‘rin tutib keladi. Samarqand yaqini-dagi Mo‘minobod qishlog‘idan 3 ming 300 yil mu-qaddam suyakdan yasalgan nay cholg‘usi topilgani ham shundan dalolat beradi.

Musiqa sadolari qaysi xalq yoki millat vaki-li tomonidan ijro etilmasin, eng ezgu, yuksak va nozik insoniy kechinmalarni ifoda etadi. Mashhur tarixchi SHarafiddin Ali YAzdiy o‘zi-ning «Zafarnoma» kitobida Amir Temur davrida o‘tkazilgan musiqiy anjumanlar haqida to‘xtalib, «YAxshi ovozli xonandalar kuylashni boshlab, g‘a-zalu naqsh aytur erdilar. Va turku mo‘g‘ul, xitoyu arab va ajamdin har kim o‘z rasmi bilan nag‘ma aytur erdi», degan ma’lumotlarni keltiradi.

Mustaqillik yillarida, ulug‘ bobolarimiz-ning ana shunday an’analarini davom ettirgan holda, mamlakatimizda musiqa san’atini keng rivojlantirishga qaratilgan dastur va rejalar amalga oshirilmoqda. Jumladan, mumtoz musi-qiy merosimizni asrab-avaylash va o‘rganish, uni yosh avlodlarga bezavol etkazish maqsadida ko‘plab ko‘rik-tanlovlar, nufuzli xalqaro mu-siqa anjumanlari muntazam ravishda o‘tkazib kelinmoqda. Barchamizga ayonki, kuy-qo‘shiqqa, san’atga mu-habbat, musiqa madaniyati xalqimizda bolalik-dan boshlab, oila sharoitida shakllanadi. Uyida dutor, doira yoki boshqa cholg‘u asbobi bo‘lmagan, musiqaning hayotbaxsh ta’sirini o‘z hayotida sez-masdan yashaydigan odamni bizning yurtimizda topish qiyin, desak, mubolag‘a bo‘lmaydi.

Eng muximi, bugungi kunda musiqa san’ati nav-qiron avlodimizning yuksak ma’naviyat ruhida ka-mol topishida boshqa san’at turlariga qaraganda ko‘proq va kuchliroq ta’sir ko‘rsatmoqda.

Bu masalada ayniqsa yoshlar qalbini o‘ziga har tomoshtama jalb etadigan estrada san’atining aha-miyati beqiyos ekanini barchamiz yaxshi tushunamiz.

Aytish mumkinki, o‘ttan asrning boshlarida ilk namunalari paydo bo‘lgan o‘zbek estradasi is-tiqggol yillarida sifat jihatidan yangi bos-qichga ko‘tarildi. Bunday natijalarga erishishda milliy va umumbashariy musiqa san’ati yutuq-larini, jahon estradasining eng yaxshi namuna-larini o‘rganish bo‘yicha katta imkoniyatlar ochil-gani, bu soha rivojiga ko‘rsatilayotgan doimiy e’tibor, yosh iste’dodlarning o‘zini namoyon eti-shi uchun yaratilayotgan qulay shart-sharoitlar muhim rol o‘ynamoqsa.

Biz estrada san’atining bugungi va ertangi rivoji haqida so‘z yuritar ekanmiz, avvalam-bor «milliy estrada» degan iboraning ma’no-mazmuniga alohida e’tibor berishimiz, uni har qanday begona ta’sirdan, ayniqsa, «ommaviy ma-daniyat» ruhidagi oqimlar ta’siridan himoya qilishimiz tabiiy, albatta. Bu haqsa gapirgan-da, bir holatni afsus bilan aytishga to‘g‘ri ke-ladi. Ayrim yosh ijrochi va ijodiy guruhyaarning jamoatchilik e’tiboriga taqdim etayotgan «asar»-lari san’atning hech qanday talab va mezonlari-ga javob bermaydi. Nafaqat mavzu va musiqa, ijro usullari, balki sahna harakatlarida ham ochiqdan-ochiq ajnabiy «ommaviy madaniyat» ko‘rinishlariga taqlid qilish, «yulduzlik» ka-saliga chalinish holatlari tez-tez uchrab turayot-gani chinakam san’at muxlislarini ranjitmas-dan qolmaydi, albatta.

Ayniqsa, bizning milliy an’analarimizga, axloq-odob qoidalariga mutlaqo to‘g‘ri kelmay-digan kliplar, turli tillardagi so‘zlarni qo-rishtirib yoki talaffuzni ataylab buzib aytish kabi nomunosib harakatlarni ayrim yosh ijro-chilar o‘zi uchun qandaydir yangicha uslub deb bi-layotgani, menimcha, san’atni, uning mohiyati va ahamiyatini tushunmaslikdan boshqa narsa emas. Madaniy jamoatchiligimiz, avvalambor musi-qashunos olimlar, ustoz san’atkorlar, kompo-zitorlar, yozuvchi va jurnalistlar, ko‘p sonli san’at ixlosmandlari bunday masalalar yuzasi-dan o‘z fikrini ochiq biddirib borishi, shu ta-riqa yoshlarimizga to‘g‘ri tarbiya berishimiz ham qarz, ham farz, deb o‘ylayman.

Biz uchun axloqiy jihatdan noma’kul, mil-liy qadriyat va qarashlarimizga yot bo‘lgan, le-kin hozirgi vaqtda hayotimizga kirib borayotgan mana shunday ko‘rinishlarni bamisoli yuqumli kasallik deb qabul qilishimiz lozim. Va ayni shu asosda bunday xurujlarning o‘ta xavfli holat ekanini anglashimiz zarur.

Nega deganda, agar insonning qulog‘i engil-elpi, tumtaroq ohanglarga o‘rganib qolsa, bora-bora uning badiiy didi, musiqa madaniyati pa-sayib ketishi, uning ma’naviy olamini soxta tushunchalar egallab olishi ham hech gap emas. Oxir-oqibatda bunday odam «SHashmaqom» sin-gari milliy merosimizning noyob durdonalari-ni ham, Motsart, Betxoven, Bax va CHaykovskiy kabi dunyo tan olgan buyuk kompozitorlarning asarlarini ham qabul qilishi qiyin bo‘ladi.

Bunday holatlarning oldini olish uchun san’atkorlar orasida sog‘lom ijodiy muxit tash-kil qilish, o‘sib kelayotgan yosh avlodning ma’na-viy olami va madaniy saviyasini yuksaltirish, yoshlarimizning milliy va jahon musiqa mada-niyatining mumtoz asarlari bilan birga, ular-ning kayfiyati va intilishlariga mos keladi-gan zamonaviy estrada san’ati namunalaridan keng bahramand bo‘lishi uchun zarur shart-sha-roitlar yaratish, musiqiy ta’limni yanada ri-vojlantirish masalalari o‘ta muhim ahamiyat kasb etadi.

Qachonki milliy madaniyatimizning uzviy qismi bo‘lgan teatr san’ati xususida so‘z bo-rar ekan, buyuk ma’rifatparvar Mahmudxo‘jaBehbudiyning «Teatr - bu ibratxonadur», deb aytgan fikrini eslash o‘rinlidir.

Bizning milliy teatr san’atimiz tarixan ju-da katta yo‘lni bosib o‘tgan bo‘lib, uning qadi-miy ildizlari xalq o‘yin va tomoshalariga bo-rib bog‘lanadi. Lekin XX asrga kelib o‘zbek teatr san’ati yangitdan — yurtimiz va jahon miqyosida shakllangan, davrlar sinovidan o‘tib kelayotgan an’ana va tajribalar asosida vujudga kelgani va kamol topganini e’tirof etish zarur. Xususan, poytaxtimiz va viloyat teatrlarida namoyish etilgan dunyo sahna san’atining mumtoz namuna-lari o‘z vaqtida nafaqat yurtimiz, balki chet el tomoshabinlarini ham hayratda qoddirgani bu fikrni isbotlaydi. SHu bilan birga, teatr ijod-korlarimiz tomonidan yaratilgan ko‘plab milliy ruhdagi sahna asarlari xorijiy mamlakatlarda ham muvaffaqiyat bilan ijro etib kelinadi.

Ta’kidlash joizki, hozirgi vaqtda respub-likamiz teatrlarida turli mavzu va janrlarda ko‘plab spektakllar yaratilmoqda, o‘ziga xos ijo-diy izlanishlar davom etmoqda.

Ayni paytda teatr san’atimizda ham bugungi hayotimizni, zamonamiz qahramonlari qiyofasi-ni har tomonlama chuqur ochib beradigan, tomo-shabinni o‘ziga tortadigan, ham dramaturgiya, ham rejissura nuqtai nazaridan badiiy yuksak asar-lar, afsuski, kam ekanini tan olishimiz lo-zim. Aksincha, real haqiqatdan yiroq, odamga katta ma’naviy oziq bermaydigan asarlar bilanteatrlar kassasini to‘ldirish holatlari ko‘proq ko‘zga tashlanmoqsa.

Albatta, hozirgi davrda bozor iqtisodiyoti talablarini ham inobatga olish kerak. Lekin yuk-sak badiiyat va haqqoniylik, ezgu maqsadlarga xizmat qilish ruhi bilan sug‘orilgan asarlar yara-tish — barcha san’at turlari kabi bu soha uchun ham asosiy mezon bo‘lishi tabiiy. Bu maqsadga erishish uchun yosh va iste’dodli dramaturg va re-jissyorlar, teatr aktyorlarini tarbiyalab voyaga etkazish ayniqsa dolzarb ahamiyat kasb etadi.

Eng ommaviy san’at turi bo‘lmish kino soha-sini oladigan bo‘lsak, o‘z vaqtida bu borada biz-da o‘ziga xos ijodiy maktab yaratilganini mam-nuniyat bilan qayd etish lozim.

SHaxsan men har safar «Tohir va Zuhra», «O‘t-gan kunlar», «Sen etim emassan», «Mahallada duv-duv gap» kabi mumtoz filmlarimizni ko‘rganda bu haqiqatga ishonch hosil qilaman. Mana shun-day tom ma’nodagi milliy asarlar nafaqat xal-qimiz ma’naviyatini yuksaltirishga, balki uning go‘zal qadriyatlarini butun dunyoga tanitishga ham katta hissa qo‘shib kelmoqda.

Kino san’atining inson ongi va tafakku-ri, jamiyat hayotiga ta’siri beqiyos ekanini hisobga olgan holda, istiqlol yillarida mil-liy kinematografiyani ham har tomonlama ri-vojlantirish, bu borada zarur moddiy va ma’-naviy shart-sharoitlarni yaratish bo‘yicha amal-ga oshirilgan keng ko‘lamli chora-tadbirlar tu-fayli yangi-yangi filmlar suratga olinmoqda, ular orqali tariximiz va bugungi hayotimiz bi-lan bog‘liq turli mavzular yoritilmoqsa. O‘zbek kinolari nufuzli xalqaro festivallarda sov-rinli o‘rinlarga sazovor bo‘layotgani, albatta, quvonarlidir.

Lekin shuni ham xolisona aytish kerakki, yosh-larning tarbiyasiga chuqur ta’sir ko‘rsatadigan zamonaviy qahramon obrazi kino ekranlarimiz-da hali yaratilganicha yo‘q. Suratga olinayotgan ak-sariyat filmlarda kinochilarimizning bugungi kunning haqiqiy manzarasi, uning o‘tkir muam-molarini chuqur his eta olmasligi, oddiy odamlar hayotidan uzoqlashib qolgani sezilib turadi.

Buning sabablari haqida ko‘p gapirish mum-kin. Lekin asosiy sabablardan biri shundaki, kinosan’ati sohasida kadrlar tayyorlaydigan oliy o‘quv yurtlari ilgari O‘zbekistonda umuman mavjud emas edi. Sobiq Markazdagi kino insti-tutlarida ta’lim olgan oz sonli o‘zbek rejissyor-lari va kinodramaturglari esa, afsuski, mil-liy ruh, milliy zamindan begona bo‘lgan muta-xassislar bo‘lib etishar edi va ana shunday holat-ning salbiy asorati va ta’siri aksariyat kino-ijodkorlarimiz faoliyatida hozirga qadar saq-lanib kelmoqda.

SHuning uchun keyingi yillarda milliy ki-nodramaturg va rejissyorlar tayyorlash dolzarb masala bo‘lib turibdi. CHunki, buni ochiq tan oli-shimiz kerak - professional kino mutaxassis-lari, xususan, rejissyorlar, ssenaristlar tay-yorlaydigan tom ma’nodagi milliy maktab o‘zi-mizda hanuzgacha shakllangani yo‘q.

Bu ahvolni tubdan o‘zgartirish uchun yuksak badiiy mahorat bilan bir qatorda, milliy ta-fakkur salohiyatiga ega bo‘lgan iste’dodli yoshlar-ni tarbiyalash va ularni qo‘llab-quvvatlash ma-salasiga alohida e’tibor qaratishimiz lozim.

Albatta, bu yo‘lda dastlabki qadamlar qo‘yi-layotganini aytish lozim. Masalan, Mustaqillik va Navro‘z bayramlari, «SHarq taronalari» musi-qa festivaliga bag‘ishlangan asosiy tomosha va tantanalarni tayyorlash bo‘yicha teatr va televi-denie rejissyorligi, badiiy-publitsistik ssena-ristlik borasida ulkan tajriba to‘plandi. Ana shu boy tajribalarni har tomonlama chuqur o‘rga-nish, umumlashtirish va shu asosda esh ijodkor-larni tarbiyalash bo‘yicha zarur nazariy va o‘quv-uslubiy bazani shakllantirish, bugungi talab-larga javob beradigan mutaxassislarni tayyorlash yuzasidan amaliy ishlarni keng yo‘lga qo‘yish bu muammolarni echish imkonini berishi shubhasiz.

Hozirgi kunda milliy ma’naviyatimiz rivo-jini tasviriy san’at namunalarisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. O‘zbek rassomlarining keyingi yillarda samarali ijod qilib, yangi-yangi yutuq-larni qo‘lga kiritayotgani, bu sohaga ko‘plab yosh iste’dod egalari kirib kelayotgani uning rav-naqi va istiqbolidan dalolat beradi. Bunday ijobiy o‘zgarishlarni monumental san’at soha-sida ham kuzatish mumkin. Ma’lumki, monumen-tal san’at deganda, avvalo katta ta’sir kuchiga ega bo‘lgan mahobatli haykallar va yodgorlik maj-mualarini tushunamiz.

O‘rni kelganda aytish lozimki, sobiq sovet tuzumi davrida bu soha san’atning eng mafkura-lashgan turiga aylanib qolgan edi.

YAxshi eslayman, mafkuraviy ruhdagi ana shun-day san’atning «yorqin namunasi» bo‘lgan haykal-lardan biri hozirgi O‘zbekiston milliy bog‘i hududida joylashgan eski «Komsomol ko‘li»ning kiraverishida turar edi. Bu haykal juda bahaybat bo‘lib, unga qancha-qancha material ishlatilgan edi. Odamni hayron qoddiradigan tomoni shundaki, bu haykal nima uchun, qanday maqsadda qo‘yilgani va qanaqa ma’noni anglatishini ko‘pchilik bil-mas, ochig‘i, bilishga qiziqmas ham edi. Ming afsuski, bunday haykallarni mamlakatimizning olis tuman va qishloklarida ham ko‘rish mumkin edi. Ularda ko‘pincha yurtimizga, xalqimizning hayoti va qadriyatlariga mutlaqo daxli bo‘lmagan, umri bino bo‘lib O‘zbekistonga qadam bosmagan zotlarning qiyofasi aks ettirilar edi.

Nafaqat poytaxtda, hatto eng chekka hudud-larda ham sho‘ro dohiylarining, ming-minglab yurtdoshlarimizning umriga zomin bo‘lgan, ke-yinchalik yovuz qilmishlari butun dunyoga oshkor etilgan shaxslarning haykallari savlat to‘kib turar edi. Turli bayramlar munosabati bilan ana shu haykallar poyiga gullar qo‘yilar edi. Lekin bu marosimlar o‘ta soxta va yuzaki bo‘lib, odamlar bu tadbirlarni chin yurakdan emas, shunchaki rasmiyat uchun ado etardi.

YUrtimizda ma’naviy tiklanish va yangila-nish jarayoshtari boshlanishi bilan boshqa san’at turlari kabi monumental san’atda ham yangi davr boshlandi. Ushbu soha shu qadar nozik va murak-kabki, unda har bir detal, hatto eng mayda bo‘lib ko‘ringan masalaga ham jiddiy e’tibor qaratish talab etiladi.

Bu haqsa uzoq gapirish mumkin, lekin men faqatgina bir misol keltirish bilan kifoya-lanmoqchiman. Istiqlolga erishganimizdan so‘ng biz tarixiy adolatni qaror toptirish, xalqi-mizning toptalib kelgan milliy g‘ururini yuk-saltirish maqsadida Sohibqiron Amir Temur bo-bomizning nafaqat muborak nomi, boy merosi va xotirasini, ayni paytda tarixiy siymosini ham tiklashga qaror qildik.

Sovet davrida bu masalada g‘arazli siyosat olib borilgani, asossiz ravishda bobomiz jaholat va yovuzlik timsoli sifatida ko‘rsatib kelingani bugun hech kimga sir emas. Nega deganda, musta-bid tuzum tarixiy haqiqatni namoyon etishdan, bizning milliy o‘zligimizni anglashimizdan mutlaqo manfaatdor emasdi.

Ba’zi bir miniatyura asarlarini hisobga ol-maganda, o‘z vaqtida Amir Temurning portret-surati chizilmagan. Lekin ushbu miniatyuralar buyuk Amur Temurning betakror shaxsiyatini hartomonlama to‘liq va haqqoniy aks ettira olmas-ligini tushunish qiyin emas. CHunki bu rasmlar-ning birida Sohibqiron mo‘g‘ulga, yana birida hindga, uchinchisida boshqa bir millat vakiliga o‘xshatib tasvirlanadi. SHu tufayli biz uning asl qiyofasi qanday bo‘lgani haqida aniq tasavvurga ega emas edik. Ko‘pchiligimiz uni sho‘rolar davri-da antropolog-haykaltarosh M. Gerasimov «yarat-gan» qo‘rqinchli byust orqali bilardik, xolos.

Afsuski, tarix ilmida ham Amir Temur ha-qida bir-biriga zid va qarama-qarshi fikrlar, chalkash talqinlar ko‘p uchraydi. SHuning uchun ham buyuk ajdodimizning portretini qadimiy man-balarni har tomonlama sinchiklab o‘rganib, ta-rixiy-ilmiy haqiqat asosida yaratish talab qi-linar edi. Izlanishlar shuni ko‘rsatdiki, Amir Temur davriga oid ba’zi yozma yodgorliklarda u zot haqida etarli ma’lumotlar mavjud ekan.

Jumladan, Amir Temur saroyida etti yil yashagan mashhur tarixchi Ibn Arabshoh bobomiz-ning surati va siyratini shunday tasvirlaydi:

«Temur baland bo‘yli, tik qomatli, keng pe-shonali, kallasi katta, bag‘oyat kuchli va salo-batli, oq-qizil yuzli, keng elkali, qaddi-qoma-ti kelishgan, sersoqol, o‘ng qo‘li bilan o‘ng oyog‘i zahmdor, ikki ko‘zi bamisoli ikki shamday por-lab turadigan, yo‘g‘on ovozli, ulug‘ligi o‘ziga yarashgan, qat’iy azmu qaror bilan so‘zlaydigan, haqgo‘y kishi edi. U zimdan qarash va ko‘z ishorat-larini sezadigan, idrokli, sinchkov, har qanday ishoratdan ogoh kishi bo‘lib, yuz berishi mumkin bo‘lgan hamma ishni oldindan ko‘rib-bi-lib turar edi».

O‘zingiz ayting, buyuk ajdodimizning aniq va haqqoniy portretini yaratmoqchi bo‘lgan mu-savvir uchun bunday ma’lumotlar bebaho mate-rial bo‘lib xizmat qilmaydimi? Biz bu ishning tarix va kelajak oldidagi mas’uliyatini har tomonlama chuqur his etib, turli manbalarda qayd etilgan ishonchli tarixiy dalillarga ta-yangan holda ish tutdik.

Ana shu talabdan kelib chiqib, avvalo Amir Temur portretining bir necha xomaki variant-lari tayyorlandi. Ular dastlab tarixchi olimlar, adib va rassomlar, jamoatchilik vakillari mu-hokamasidan o‘tkazilib, umumiy xulosaga ke-lindi.

Men ishtirok etgan navbatdagi yig‘ilishda ana shunday muhokamalardan o‘tgan variant ustida fikr almashdik. Unda Amir Temur taxtda shoho-na liboslarda qo‘llarini qilich ustiga qo‘yib, o‘ychan bir qiyofada o‘tirar edi. Men umrining ko‘p qismi harbiy yurish va safarlarda, el-yurt tashvishida o‘tgan insonning qo‘llari, barmoq-lari, gavdasi qanday bo‘lishi, yuz-ko‘zlari qan-day ma’no anglatishi zarurligi haqida o‘z mulo-haza va takliflarimni aytdim.

SHundan so‘ng O‘zbekiston xalq rassomi Ma-lik Nabiev ana shu fikrlar asosida portretni qayta ishladi va butunlay boshqa siymo — bu-gungi kunda butun xalqimizga yaxshi ma’lum bo‘l-gan Sohibqironning mumtoz qiyofasi paydo bo‘l-di. Aynan ana shu siymo keyinchalik yurtimizda Amir Temur bobomizga atab barpo etilgan barcha haykallar uchun asos bo‘lib xizmat qiddi.

1993 yili Toshkent shahridagi Amir Temur xiyoboniga o‘rnatiladigan haykalni ilk bor mu-hokama qilganimiz esimda. Haykaltaroshlar taq-dim etgan variantda Sohibqiron qo‘liga nayza tutgan hodda tasvirlangan edi. Men bunga e’ti-roz bildirib, «Sohibqiron bobomiz qo‘lida nayza emas, otning jilovini tutib turgani ma’qul, — degan fikrni bildirdim. — Buning ramziy ma’nosi bor. CHunki, saltanatda nayza ko‘targan odamlar ko‘p bo‘lgan, ammo jilov Amir Temurning qo‘lida bo‘lgan. Bu mustahkam davlat tizimini qo‘dda mahkam tutib turishni anglatadi.

SHu bilan birga, buyuk ajdodimizning ikkin-chi qo‘lini baland ko‘tarib, dunyodagi barcha inson-larga tinchlik-omonlik, baxtu saodat tilayotgan asnoda aks ettirish maqsadga muvofiq bo‘lar edi.

Qolaversa, xalqimizda har bir ish bismil-loh aytib, o‘ng qo‘l, o‘ng oyoqdan boshlanadi. Bu haykadda esa ot nima uchundir chap oyoqdan odim tashlayapti».

Muhokama ishtirokchilari bu fikrga qo‘shi-lishdi va haykaltaroshlar bildirilgan fikrlar asosida yangi variantni yaratishdi.

1996 yili Amir Temur tavalludining 660 yil-ligi munosabati bilan Samarqand va SHahrisabzshaharlarida ulug‘ bobomizga atab haykal o‘rna-tish bo‘yicha amaliy ishlar bajarildi.

Dastlabki loyiha va takliflarga ko‘ra, Sa-marqanddagi haykal timsolida Sohibqironning avji kuch-quvvatga to‘lgan navqironlik pallasi, ya’ni yigitlik davrini, SHahrisabzdagi haykal orqali esa uning beg‘ubor bolalik holatini ifo-dalash mo‘ljallangan edi. Men muhokama paytida Sohibqiron siymosini xronologik tarzda emas, balki yagona, fundamental obraz sifatida tas-virlash maqsadga muvofiq ekani haqida o‘z fik-rimni bildirdim: «Amir Temur obrazini turli davrlarga bo‘lmasdan, uning favqulodda buyuk aql-zakovati, jasorati va azmu shijoatini yax-lit holatda mujassam ifoda etish har jihatdan to‘g‘ri bo‘lardi. Toki Amir Temur siymosini kim qaerda ko‘rmasin, uning mardona, ulug‘vor va do-nishmand qiyofasini bexato taniy oladigan bo‘lsin».

SHu o‘rinda aytish joizki, Samarqand shahri-da o‘rnatiladigan haykalning dastlabki varian-ti ham hozirgidan biroz boshqacha edi. Unda Sohib-qiron qo‘lida qilich ushlagan qiyofada tasvirlan-gan edi. Men bu masalaga bag‘ishlangan so‘nggi mu-hokamalarning birida bunday badiiy echimga e’tiroz bildirib, «To‘g‘ri, Amir Temur davlat boshqaruvida harbiy kuchga ham tayangan, ammo uning o‘nta ishdan to‘qqiztasini kengashu mashva-rat bilan, qolgan bitgasini qilich bilan bitir-dim, degan so‘zlarini unutmaslik kerak», deb, qilichni Sohibqironning yonida, qiniga solingan holatda aks ettirish lozimligini ta’kidladim. CHunki shunda uning siymosida, men xalqimning himoyasi, yurtimning mudofaasi uchun har lahzada kurashga tayyorman, lekin dunyoda tinchlik-barqa-rorlik hukmron bo‘lishini istayman, degan g‘oya o‘z ifodasini topgan bo‘lar edi.

Biz ko‘p tortishuv va fikr almashuvlardan so‘ng Sohibqironning qo‘llarini bir-biriga qo‘yib turgan holatini ham o‘zgartirdik, barmog‘idagi «Kuch — adolatda» degan mashhur so‘zlar bitilgan uzugini bo‘rttirib ko‘rsatishga qaror qildik. Ma’lumki, bu uzuk va uning ko‘zidagi hikmatli ibora Amir Temurni butun dunyoga mashhur qil-gan. Bu shiorda bobokalonimizning hayotiy e’ti-qodi teran aks etgan. SHuning uchun uzukni tas-virlashga albatta e’tibor qaratish kerak, degan xulosaga keldik.

Ushbu muhtasham haykallarni ming-minglab yurtdoshlarimiz, chet ellik mehmonlar ko‘rishi, ulardan zavqlanishi, faxrlanishi, bizning kim-ligimiz, qanday buyuk zotlarning avlodi ekani-mizni aynan shunday asarlar orqali his etishi-ni hisobga olib, men, Sohibqironning yuzidan nur yog‘ilib turishi kerak, degan mazmundagi fikrni bildirdim.

Bugungi kunda poytaxtimizning Amir Temur xiyoboniga, Samarqanddagi Ko‘ksaroy, SHahri-sabzdagi Oqsaroy maydoniga xoh erta tongda, xoh kechqurun — qachonki borib qaramang, chindan hamSohibqiron siymosida doimo nur jilvalanib turganini ko‘rishingiz mumkin.

Biz ana shunday izlanish va tajribalar aso-sida keyinchalik Farg‘ona shahrida — Ahmad Farg‘oniy, Urganchda— Muhammad Muso Xoraz-miy va Jaloliddin Manguberdi, Navoiy shah-rida — Alisher Navoiy, poytaxtimizda — G‘a-fur G‘ulom, Abdulla Qahhor va Zulfiya singari allomalarimiz, yozuvchi va shoirlarimiz hay-kallarini, Termiz shahrida Alpomish, Qarshi shahrida esa «El-yurt tayanchi» va boshqa o‘nlab monumental san’at asarlarini barpo etishga muyassar bo‘ldik.

Ayniqsa, keyingi yillarda tanib bo‘lmas da-rajada o‘zgarib, yangicha qiyofa kasb etib borayot-gan azim Toshkent shahrining qoq markazida — Mustaqillik va Xotira maydonlarida zamona-viy monumental san’atimizning noyob namunasi sifatida tan olingan Mustaqillik va ezgulik monumentini, Motamsaro ona haykalini bunyod etganimiz barchamizga g‘urur-iftixor bag‘ishlay-di. Men ishonaman, oradan yillar, asrlar o‘tadi, zamonlar o‘zgaradi, lekin o‘zining ma’nosi va qiyofasi bilan bir-birini to‘ldiradigan bu ikki yodgorlik majmuasi nodir va o‘lmas badiiy obi-da sifatida xalqimiz ma’naviyatining ajral-mas qismi bo‘lib qoladi.

Bizning monumental san’at sohasida amalga oshirgan yana bir ulkan ishimiz tabarruk zami-nimizda tug‘ilib voyaga etgan va mangu orom top-gan buyuk aziz-avliyolarimiz xotirasiga yodgorlik majmualari barpo etganimizda namoyon bo‘ldi. Jumladan, Buxoroda Abdulxoliq G‘ijduvoniy va Bahouddin Naqshband, Samarqandda Imom Buxo-riy va Imom Moturidiy, Marg‘ilonda Burho-niddin Marg‘inoniy, Toshkent shahrida Hazrati Imom singari yodgorlik majmualarini yaratdik. Xalqimiz hayotida chuqur iz qoddirgan, bugungi kunda tom ma’noda muqaddas ziyoratgohlarga ay-langan bunday majmualar ma’naviy olamimizni yuksaltirishga ulkan hissa bo‘lib qo‘shiddi, desak, har tomonlama to‘g‘ri bo‘ladi.


Ayni paytda yurtimizda monumental san’at sohasini rivojlantirish bo‘yicha oldimizda ko‘p-gina vazifalar turganini ta’kidlash lozim. Xu-susan, bu sohada ham zamonaviy ijodiy maktab yaratish, shu maqsadda keng miqyosda fikrlaydi-gan, qadimiy tariximiz, milliy tabiatimizni chuqur biladigan, o‘zi yaratayotgan obrazning bar-cha xususiyatlarini avvalambor yuragidan, qalbi-dan o‘tkazib ijod qilishga qodir bo‘lgan etuk hay-kaltarosh va me’morlarni tarbiyalash dolzarb ma-sala bo‘lib turibdi.

YOshlarning ma’naviy olamini bolalikdan boshlab ezgu g‘oyalar asosida shakllantirish va ka-mol toptirish haqida gap borar ekan, yana bir muhim masala xususida to‘xtalib o‘tish o‘rinli, deb o‘ylayman. U ham bo‘lsa, dunyoga hayrat ko‘zi bilan boqib, undan o‘zicha ma’no topishga inti-ladigan murg‘ak farzandlarimizning qiziqishiva hissiyotlariga mos qo‘g‘irchoq va o‘yinchoqlar ishlab chiqarish masalasidir.

Bir qaraganda, bu muammo arzimas narsa bo‘lib tuyulishi mumkin. Lekin har qaysi go‘dak ilk bor olamni o‘z atrofidagi ashyo va buyum-lar, jumladan, o‘yinchoqlar orqali anglashi-ni inobatga oladigan bo‘lsak, ularning inson tarbiyasidagi o‘rni beqiyos ekani ayon bo‘ladi. O‘yinchoqlar obrazi bolaning murg‘ak tasavvu-riga bamisoli toshga o‘yilgan naqshdek muhr-lanib, uning ongida bir umr saqlanib qoladi. Go‘dakning ulg‘ayib, kasb tanlashi, kelajakda qanday yo‘ldan borishi, o‘zining hayot tarzini qanday axloqiy-ma’naviy asoslarga qurishi ham, hech shubhasiz, uning bolalikda qanday o‘yinchoqlar bilan oshno bo‘lib o‘sgani bilan belgilanadi.

Afsuski, hozirgi vaqgda farzandlarimiz ko‘-pincha xorijda ishlab chiqarilgan, bizning mil-liy tabiatimizdan uzoq bo‘lgan o‘yinchoq va qo‘g‘ir-choqlarni o‘ynab ulg‘aymoqda.

Marg‘ilon shahrining 2000 yillik to‘yi mu-nosabati bilan bu erda xalq amaliy san’ati va-killari bilan uchrashganimda, ular orasida mil-liy qo‘g‘irchoqlar tayyorlash bilan shug‘ullanadi-gan bir ayolning ajoyib ishlari e’tiborimni o‘ziga tortgan edi. Mana shunday fidoyi inson-lar yurtimizda ko‘plab topiladi, ularni har to-monlama qo‘llab-quvvatlash ma’naviy tarbiya masalasiga, ayni vaqtda milliy hunarmandchi-likning bu noyob turini rivojlantirishga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatgan bo‘lur edi.

Bu masalada ish olib boradigan insonlar na-faqat pedagog, psixolog yoki dizayner bo‘lishi, shu bilan birga, tariximiz va madaniyatimizni har tomonlama chuqur bilishi kerak. SHu ma’no-da, o‘yinchoq va qo‘g‘irchoqlarga tariximizdagi ibratli qahramonlar, xalqimizning boy va betakror estetik dunyosini aks ettiradigan personajlar, milliy qadriyatlarimiz asos qi-lib olinsa, maqsadga muvofiq bo‘lur edi, deb o‘ylayman.

San’at va madaniyatdek qudratli kuch orqali inson qalbiga yo‘l topish haqida so‘z yuritar ekan-miz, hammamiz yaxshi tushunamizki, har qaysi is-te’dod egasi o‘ziga xos bir olam, shu sababli ijod ahliga qandaydir akl o‘rgatish, eng asosiysi, ularni boshqarishga urinish mumkin emas. Le-kin bu hayotda ularni birlashtiradigan, yangi ijodiy marralar sari ilhomlantiradigan mu-qaddas tushunchalar borki, ular Vatan va xalq man-faati, ezgulik va insoniylik tamoyillari bi-lan uzviy bog‘liqdir. Agarki har qaysi ijodkor o‘z asarlarida ana shu o‘lmas g‘oyalarni bosh maqsad qilib qo‘ysa, ularni badiiy mahorat bilan ifoda eta olsa, hech shubhasiz, adabiyot ham, madaniyat va san’at ham tom ma’noda ma’naviy yuksalishga xizmat qilib, o‘zining ijtimoiy vazifasini to‘liq ado etishga erishgan bo‘ladi. Eng buyuk jasorat

Buyuk sivilizatsiya va madaniyat beshigi bo‘l-gan, ko‘hna va hayratomuz tarixni o‘zida mujas-sam etgan Vatanimizdagi bebaho yodgorliklar, osori atiqalar haqida so‘z yuritar ekanmiz, shu zaminda yashayotgan barcha insonlar ularni avva-lo xalqimiz dahosining yorqin namunasi, ta’bir joiz bo‘lsa, uning yuksak ma’naviyatiga qo‘yil-gan muazzam haykallar deb qabul qiladi.

Er yuzidagi barcha o‘lmas obidalar, insoniyat hayotini tubdan o‘zgartirib yuborgan jamiki ulug‘ kashfiyot va ixtirolar, mumtoz san’at va adabiyot durdonalari, mardlik va qahramonlik namuna-lari odamzotning aql-tafakkuri, salohiyati va ma’naviy jasorati mahsulidir. SHuning uchun ham bu yorug‘ olamda eng buyuk jasorat nima, degan savolga, hech ikkilanmasdan, eng buyuk jasorat — bu ma’naviy jasorat, deb javob bersak, o‘ylay-manki, yanglishmagan bo‘lamiz.

Jahon tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, qalbida, yuragida ana shunday jasorat hissi ni-hoyatda kuchli bo‘lgan insonlar har qanday murak-kab vaziyatda ham adolat va haqiqat yo‘lida o‘zini ayamay, el-yurt uchun, Vatan uchun qanday ibratli ishlarni amalga oshirganini ko‘rish mumkin. Ay-nan ana shunday odamlarning ma’naviy fazilat-lari tufayli ezgu his-tuyg‘ular, muqaddas va ulug‘ tushunchalar dunyoda hanuz barqaror bo‘lib kelmoq-da. Bunday benazir zotlarning barcha xalqlar va millatlar orasida ko‘plab topilishi — ma’na-viy jasorat tuyg‘usi butun bashariyatga xos xusu-siyat ekanidan dalolat beradi.

Masalan, necha asrlardan buyon yuksak tafak-kur va aql-zakovat timsoli bo‘lib kelayotgan an-tik davrga mansub yunon faylasufi Platonning hayot yo‘lini o‘zimizga bir tasavvur qilib ko‘ray-lik. Ma’lumki, Platon butun umrini ilmu ma’-rifatga bag‘ishlagan ulug‘ donishmand — Sokrat-ning munosib shogirdi edi. Tarixiy manbalar-ning guvohlik berishicha, Sokratning o‘limidan keyin yunon falsafasining taqsiri xavf osti-da qoladi.

Faqatgina Platonning fidoiyligi va be-qiyos xizmatlari evaziga bu fan yangi bosqichga ko‘tariladi. Uning qanchadan-qancha qiyinchilik, sarson-sargardonlikdan so‘ng bor mol-mulkini sarflab, Afina shaxri yaqinidan maxsus er so-tib olib, olimlar to‘planib, bahs-munozara olib boradigan joy — akademiya tashkil etishi china-kam ma’naviy jasorat namunasi edi. Platon asos solgan bu ilmiy maskan ming yil davomida na-faqat yunon, balki butun SHarqu G‘arb olami-ning rivojiga kuchli ta’sir o‘tkazadi, insoni-yat tafakkur taraqqiyotining istiqbolini bel-gilab beradi. SHu bois ham Platon SHarq ilm-fanida «ustodi avval», ya’ni birinchi muallim degan sharafli nom bilan shuhrat qozonadi.

Bunday misollarni yurtimiz zaminidan eti-shib chiqqan, Bag‘doddagi «Baytul-hikma» va Xo-razm Ma’mun akademiyasida faoliyat olib bor-gan, ilm-fan sohasidagi tengsiz kashfiyotlari, ma’naviy jasorati bilan tarixda o‘chmas iz qol-dirgan buyuk mutafakkir ajdodlarimiz haqida ham ko‘plab keltirish mumkin.

Xususan, Xorazm Ma’mun akademiyasi faoliya-tini oladigan bo‘lsak, bu mo‘‘tabar ilmiy mas-kanda SHarq va G‘arb o‘lkalaridan kelgan, turli millat va dinga mansub bo‘lgan olimlar faoliyat ko‘rsatgan bo‘lsa-da, uning negizini Abu Nasr ibn Iroq, Abu Rayhon Beruniy va Ibn Sino, Mah-mud Xo‘jandiy, Ahmad ibn Muhammad Xorazmiy va Ahmad ibn Hamid Naysaburiy kabi mana shu bizning mintaqamizda tug‘ilib, kamol topgan etuk allomalar tashkil etgani barchamizga g‘urur va iftixor bag‘ishlaydi.

Ulkan ma’naviy jasorat sohiblari bo‘lgan bunday alloma zotlar dunyoning qaerida yashama-sin, ezgulik va ma’rifat yo‘lida doimo odam-larga ibrat bo‘lib kelgan. CHunonchi, o‘rta asrlar-da astronomiya sohasidagi ilmiy kashfiyotlari uchun tazyiq va ta’qiblarga uchragan Nikolay Kopernik hamda keyinchalik uning izidan borib, johil va aqidaparast ruhoniylar tomonidan o‘tga tashlangan Jordano Bruno, qanchadan-qancha ta’-na va malomatlarga giriftor etilgan Galileo Galiley kabi allomalarning jasoratida ham haqiqatga sadoqat, e’tiqod uchun kurashning yor-qin namunasi yaqqol namoyon bo‘lganini ko‘ramiz.

XX asr tarixida ham bunday ulug‘ siymolarni ko‘plab uchratish mumkin. Masalan, Hindistonmilliy ozodlik kurashining etakchisi bo‘lib maydonga chiqqan, xalq orasida «Mahatma», ya’ni buyuk qalb egasi deb shuhrat qozongan ulkan mu-tafakkir va davlat arbobi Mahatma Gandi ana shunday shaxslardan biri edi. U asos solgan gan-dizm ta’limotida hind xalqining diliga behad yaqin bo‘lgan g‘oya va tushunchalar mujassam top-gan. Ayniqsa, o‘z yurtini mustamlakachilardan ozod qilish, yagona Hindiston birligi, musta-qil davlat barpo etish masalasi Mahatma Gan-di hayoti va faoliyatining ma’no-mazmunini tashkil etadi.

Butun umr oddiy va kamtarona, lekin ezgu g‘oyalar yo‘lida tinimsiz kurashib yashagan bu zot-ning falsafiy-siyosiy qarashlarida insoniyat uchun ibratli jihatlar ko‘p. Jumladan, uning turli muammo va ziddiyatlarni kuch ishlatmas-dan, tinch yo‘l bilan hal qilishga oid fikrlari dunyo davlatlari o‘rtasidagi munosabatlarda, ijtimoiy hamkorlik masalasida bugun ham o‘z ahamiyati va dolzarbligini yo‘qotmasdan kel-moqsa.

SHuni alohida ta’kidlash joizki, xalqimiz tarixning har qanday to‘fon va suronlariga qa-ramasdan, milliy o‘zligi va azaliy qadriyat-larini saqlab qolib, bugungi dorilomon za-monlarga bezavol etib kelishida uning qon-qoni, suyak-suyagida bo‘lgan ma’naviy jasorat tuyg‘usi, hech shubhasiz, hal qiluvchi ta’sir o‘tka-zib kelmoqda. CHunki, o‘zbek xalqi dunyo maydonida kuni kecha tasodifan paydo bo‘lib qolgani yo‘q. Biz — boy tarix, yuksak madaniyat, buyuk ma’naviyat voois-larimiz. Qadimiy tariximizni har tomonlama o‘rganib, shunday xulosaga kelish mumkinki, eng qaltis va taxlikali davrlarda millatimizga umid va ishonch bergan, uni yovlarga qarshi ku-rashga undagan, ajdodlarimizni ilmiy kashfi-yotlar, harbiy zafarlarga, ma’rifat mash’ali-ni baland ko‘tarib jaholatga qarshi chiqishga chorlagan beqiyos kuch ham aynan ma’naviy jaso-rat tuyg‘usidir.

SHu nuqtai nazardan qaraganda, Urganchni bos-qinchilardan himoya qilishda bayroq tutib jon bergan Najmiddin Kubroning qahramonligida, dunyoni to‘fondek bosgan CHingizxon qo‘shiniga qarshi o‘n bir yil muttasil mardona kurash olib borgan Jaloliddin Manguberdining jangovar ruhida, yurtimizni istilochilardan ozod qilib, buyuk davlat barpo etgan Amir Temur bobomiz-ning bunyodkorlik salohiyatida ham ma’naviy ja-sorat tuyg‘usi buyuk va ustuvor ahamiyat kasb et-gani shubhasiz, albatta.

O‘tgan asr boshlarida, tariximizning og‘ir va murakkab davrida maydonga chiqqan jadid bobo-larimizning fidoiyligi zamirida ham ana shun-day jasorat namunasi mujassam edi, desak, hech qanday mubolag‘a bo‘lmaydi.

Mening nazarimda, avvalambor YAratganimiz-ning o‘zi har bir mavjudotga jasorat ko‘rsatishimkonini beradi va ong-tafakkur sohibi bo‘lgan insonlar bundan ibrat olib yashaydi. Misol uchun, erta bahorda tabiatning qanday uyg‘onishiga e’tibor bering — tosh qotib uxlab yotgan daraxt novdalariga bir kechada jon kirib, kurtak chi-qara boshlaydi, erga tashlangan urug‘ tuproqni yorib chiqadi. Hatto bir qarashda hayot alomati yo‘qdek tuyuladigan tog‘u toshlarda ham yam-yashil maysalar ko‘karadi, qirmizi lolalar alvon gi-lamdek ochila boshlaydi. Bularning barchasi ta-biat bag‘ridagi ko‘zga ko‘rinmas mislsiz qudrat — energiyaning ajib bir tarzda namoyon bo‘lishi bilan bog‘liqdir.

Eru ko‘kdagi bunday buyuk o‘zgarishlarni se-zish, his qilish va ulardan saboq chiqarish, o‘rnak olish uchun odamzot o‘zining yon-atrofiga uyg‘oq nigoh, qalb ko‘zi bilan qarashi lozim, deb o‘ylayman. SHundagina hayotning ma’nosi tinimsiz kurash, qiyinchiliklarni engib o‘tish, bir so‘z bilan aytganda, doimiy jasorat, azmu shijoat bilan yashashdan iborat ekani ayon bo‘-ladi.

Haqiqatan ham, tabiat va tarix qonunlari-ni, uning taraqqiyot jarayonlarini chuqur tushu-nadigan odamgina o‘z hayotini ma’naviy jasorat asosiga qurishga qodir bo‘ladi. SHu ma’noda, shaxsan men zahmatkash va bunyodkor xalqimiz-ning hayotini, ayniqsa qish qahratoni va yoz ja-ziramasida ham, bahor va kuzning yog‘in-sochinli kunlarida ham erdan rizq undirish maqsadidakunni kunga, tunni tunga ulab mehnat qiladigan dehqonlarimiz hayotini tom ma’noda jasorat na-munasi, deb bilaman.

Ko‘pchilik qatorida, faqat vaziyat taqozo et-gan taqsirda maydonga otilib chiqish, qahramon-lik ko‘rsatish — albatta, bu ham oson emas. Bu-ning uchun ham insonda katta yurak, g‘ayrat-shi-joat, eng muhimi, o‘ziga, o‘zining kuch-qudratiga mustahkam ishonch bo‘lishi kerak.

Lekin menga buyursa, har kuni, har soatda fidoiy bo‘lish, o‘zini tomchi va tomchi, zarrama-zarra buyuk maqsadlar sari charchamay, toliqmay tinimsiz safarbar etib borish, bu fazilatni doi-miy, kundalik faoliyat mezoniga aylantirish — haqiqiy qahramonlik aslida mana shu, deb aytgan bo‘lar edim.

Nega deganda, kundalik hayotda jonkuyar bo‘-lish, har kuni fidoiylik ko‘rsatish, ruhan hech qachon bukilmay, bu fazilatni hayot qoidasi dara-jasiga ko‘tarish, ochiq aytish lozimki, bu ham-maning ham qo‘lidan kelavermaydi. Buning uchun insonga buyuk qalb va metin iroda kerak, desam, o‘ylaymanki, yanglishmagan bo‘laman.

Men o‘z hayotim, ish faoliyatim davomida ma’-naviy jasorat sohibi bo‘lgan, har tomonlama etuk shaxslar bilan muloqotda bo‘lganim, za-mondosh bo‘lib yashaganimdan doimo faxrlanib yuraman.

Ana shunday vatandoshlarimizdan biri mash-hur arxeologik olim, akademik YAhyo G‘ulomov edi. O‘z davrining fidoyi allomasi bo‘lgan bu in-sonni men yaxshi bilardim. U o‘zining mustaqil fikriga ega, kerak bo‘lsa, yuqori lavozim egala-riga yoqmaydigan to‘g‘ri gaplarni ham dadil ayta oladigan ulkan olim edi.

Tarixchilar yaxshi biladi, odatda tepaliklar qa’rida tarixiy obidalar, butun bir shahar qol-diqlari yastangan bo‘ladi. SHo‘ro davrida, faqat tomlardagina paxta ekilmay qolgan bir paytda ana shunday qadimiy tepaliklarni ham tekis-lab, paxta dalasiga aylantirishdek bema’ni siyosat avj olgan edi. Bunday noma’qul ishga jasur olim YAhyo G‘ulomov qarshi chiqqanini men yaxshi eslayman. Uning ana shu fazilati tufay-li tazyiq ko‘rganini ham eshitganman. Lekin bu inson o‘zining qalbidagi ma’naviy jasorat hissi tufayli hayotiy va ilmiy qarashlarida sobit turganini madaniy jamoatchiligimiz yax-shi biladi.

Men o‘ylaymanki, adolatni hamma narsadan ustun deb biladigan, tarix va kelajak oldidagi mas’uliyatni his etadigan, haqiqiy vatanparvar odamgina shunday mardlikka qodir bo‘ladi.

Nafaqat o‘z she’rlari, balki butun hayoti bi-lan o‘zbek ayolining ma’naviy qiyofasini namo-yon etgan atoqli shoiramiz Zulfiyaxonimni ham men ana shunday fidoyi insonlar qatoriga qo‘shgan bo‘lardim. Uning jahon minbarlaridan yangragan she’rlari SHarq ayolining aqlu zakosi, fazlu kamolining yorqin ifodasi sifatida mil-lionlab she’riyat muxlislariga odamiylik, mu-habbat va sadoqatdan saboq bergan, desak, mubo-lag‘a bo‘lmaydi.

Lekin bu murakkab hayot qalbi o‘z xalqi va Vataniga mehr-muhabbat bilan to‘lib-toshgan, dunyodan ezgulik va go‘zallik izlab yashagan bu ayol-ni hamma vaqt ham ayagani yo‘q. Aslida, bu dunyoda ayriliq va hijron azobi barchaning ham boshida bor. Ammo g‘am-anduh va hasratlarni matonat bi-lan engib, tog‘dek bardoshi bilan vafo va sado-qat ramziga aylangan Zulfiya opa singari ayol-lar har qanday yuksak hurmat va ehtiromga muno-sibdir.

Men bilgan va hurmat qiladigan ma’naviy ja-sorat sohiblaridan yana biri atoqli olim va ja-moat arbobi Ozod SHarafiddinov edi.

Bu ajoyib insonning nomini ko‘pdan buyon eshitib yurgan bo‘lsam-da, men u kishi bilan is-tiklol yillarida yaqindan tanishdim. Uning fa-qatgina ilmiy-pedagogik faoliyat bilan chek-lanib qolmasdan, ijtimoiy-ma’naviy sohada ham beqiyos faollik ko‘rsatgani olimga bo‘lgan hurmatimni yanada ziyoda qildi.

Ko‘plab yurtdoshlarimiz qatorida men ham ayniqsa Ozod akaning irodasi qanday baquvvat ekaniga, uning qalb jasoratiga qoyil qol-ganman.

1997 yilning yoz oylarida qand kasalligi zo‘ra-yib, domla og‘ir operatsiyani boshidan o‘tkazadi, vrachlar uning hayotini saqlab qolish uchun biroyog‘ini kesishga majbur bo‘ladi. Ammo bu odam shunchalik matonatli ekanki, shunda ham tushkun-likka tushmadi, ilmiy va ijodiy faoliyatdan bir zum bo‘lsin to‘xtamadi.

Keyinchalik kasallik yanada kuchayib, Ozod aka ikkinchi oyog‘idan ham judo bo‘ldi. Bu ham etma-gandek, ko‘rish quvvati ham nihoyatda zaiflashib qoladi. Domlaning hayotini saklab qolish, sog‘-lig‘ini tiklash uchun barchamiz ko‘p sa’y-harakat qildik, hatto xorijdan ham shifokorlar tak-lif etdik.

Ana shunday og‘ir sharoitda ham bu inson «Jahon adabiyoti» jurnalining bosh muharriri sifatida o‘z burchiga, e’tiqodiga sodiq qolib, lupa yordamida jurnal materiallarini tahrir qilib borish bilan birga, qirqdan ortiq yirik roman va qissalarni o‘zbek tiliga tar-jima qilgani, albatta, har qanday odamni ham hayratga solishi tabiiy. Ozod aka bu bilan ham kifoyalanmasdan, respublikamizdagi matbuot nashrlarida, radio-televidenieda, turli tad-bir va anjumanlarda milliy ma’naviyatimiz-ning o‘ziga xos jihatlari, buyuk ajdodlarimiz-ning bebaho merosi, mustaqillikning ma’na-viy asoslarini mustahkamlash haqida ko‘plab chi-qishlar qildi. O‘nga yaqin salmoqli kitoblar yozdi.

Hayotining aksariyat qismi shifokorlar na-zoratida, og‘ir, tinkani quritadigan muola-jalar ostida o‘tadigan odamning shunday ulkanjasorat ko‘rsatib yashagani, ehtimol, kimgadir afsona bo‘lib tuyulishi mumkin. Lekin bu ki-shining sog‘lig‘i va kayfiyatidan doimo xabar-dor bo‘lib, bu yo‘lda qo‘lidan kelgan yordamni ayamagan barcha insonlar buning afsona emas, haqiqat ekanini, bizning oramizda butun bor-lig‘ini ma’naviyat va ma’rifatga bag‘ishlagan ana shunday mard va jasur bir shaxs yashab o‘tganini yaxshi biladi.

Ozod SHarafiddinov mamlakatimizning ma’-naviy yuksalishi yo‘lidagi buyuk xizmatlari uchun haqli ravishda davlatimizning oliy mukofoti — «O‘zbekiston Qahramoni» unvoniga sazovor bo‘l-ganini xalqimiz, jamoatchiligimiz yaxshi bila-di, albatta.

O‘ylaymanki, o‘zini o‘zbek xalqining farzan-di degan har qaysi inson ana shunday fidoyi yurtdoshlarimiz bilan cheksiz faxrlanadi, unib-o‘sib kelayotgan bolalari, shogirdlariga ma’na-viy jasorat timsoli sifatida aynan mana shun-day odamlarni namuna qilib ko‘rsatadi. Va hech shubhasiz, umr bo‘yi el-yurt manfaati, Vatan is-tiqboli uchun kurashib yashaydigan shunday qah-ramon farzandlari bor xalq hech qachon kam bo‘lmaydi.

Muxtasar qilib aytganda, olis va yaqin tari-ximiz shuni ko‘rsatadiki, xalqimiz doimo ma’-naviy jasorat hissi bilan yashagan va bu ulug‘ tuyg‘u uning hayotida yillar, asrlar o‘tgani sayin tobora kuchayib, yuksalib bormoqda. CHunki xalq ma’na-viyati shunday bir buyuk ummonki, har qaysi avlod undan kuch-qudrat, g‘ayrat va ilhom olib, o‘zining naqadar ulkan ishlarga qodir ekanini namoyon etadi.

SHu ma’noda, 1991 yil 31 avgust sanasida qo‘lga kiritilgan milliy mustaqillik — XX asr-da xalqimiz tomonidan amalga oshirilgan buyuk ma’naviy jasorat namunasidir, desak, ayni haqiqatni aytgan bo‘lamiz.



Do'stlaringiz bilan baham:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


a-assim-chamada-escola.html

a-atipicheskaya-forma.html

a-atual-politica-criminal.html

a-ausencia-de.html

a-avtoritar-v-ya-xsusi-2.html